categories

Büyük Patlama Kronolojisi

Büyük Patlama kronolojisiVikipedi, özgür ansiklopedi

Yapılan gözlemler, bilindiği kadarıyla evrenin, bundan yaklaşık 13,7 milyar yıl önce başladığını göstermektedir. Bu zamandan beri, evrenin gelişimi 3 aşamadan geçmiştir. Evrenin “en erken” dönemi, ki hala tam olarak anlaşılamamıştır, parçaçıkların, günümüzde parçacık hızlandırıcıların kazandıracağı enerjiden bile daha fazla enerjiye sahip olduğu zamandır. Bu nedenle, bu dönemin basit özellikleri büyük patlama teorisi kapsamında anlaşılmaya çalışılsa da, detaylar büyük oranda varsayımlara dayanır.

Bu dönemi takip eden “erken” dönemde, evrenin gelişimi parçacık fiziğine göre ilerlemiştir. Bu ilk proton, elektron ve nötronların oluştuğu, böylece çekirdeğin meydana geldiği ve sonunda atomların oluştuğu zamandır. Saf hidrojenin oluşmasıyla, kozmik mikrodalga zemini (kozmik mikrodalga arkaplan ışıması) yayılmaya başlamıştır. Böylece madde bir araya gelerek ilk yıldızları ve sonunda galaksileri, yıldızsı gökcisimlerini, takım galaksileri ve süpertakımları oluşturdu. Evrenin nihai kaderi hakkında birçok alternatif teori bulunmaktadır.

Konu başlıkları
Evren (En Erken Dönem)
Planck Dönemi
Büyük Birleşme Dönemi
Elektro-Zayıf Dönemi
Enflasyon Dönemi
Yeniden Isınma
Baryogenez
Evren (Erken Dönem)
Süpersimetrinin Kırılması
Kuark Dönemi
Hadron Dönemi
Lepton Dönemi
Proton Dönemi
Nükleosentez
Maddenin Hakimiyeti: 70,000 yıl
Yeniden Birleşme: 377,000 yıl
Karanlık Çağlar
Yapı Oluşumu
Yeniden İyonlaşma: 150 milyon-1 Milyar yıl
Yıldızların Oluşumu
Galaksilerin Oluşumu
Grupların,takımların ve Süpertakımların Oluşumu
Güneş Sistemimizin Oluşumu: 8 milyar yıl
Günümüz: 13.7 milyar yıl
Evrenin Nihai Kaderi
Büyük Donma: 1014 yıl ve fazlası
Büyük Çıtırtı: 100+ milyar yıl
Büyük Sökülme: 200+ milyar yıl
Yarıkararlı Vakum Olayı

Evren (En Erken Dönem)Evrenin en erken dönemini ilgilendiren tüm fikirler (evrendoğum) kuramsaldır. Bugün, hiçbir parçacık hızlandırıcı deneyi,dönemi anlamayı sağlayacak şiddetteki enerjilere ulaşamamaktadır. İleri sürülen tüm senaryolar, temel farklılıklar göstermektedir. Bu senaryolara örnek olarak; Hartle-Hawking ilk durumu, sicim durumu (manzarası), Bran enflasyonu, sicim gaz kozmolojisi ve the ekspirotik evren verilebilir. Bu örneklerden bazıları birbiriyle bağdaşır.

Planck Dönemi Büyük Patlamadan 10 -43 ‘üncü saniyeye kadar
Ana madde: Planck dönemi
Eğer süpersimetri doğruysa, bu zaman süresince 4 temel kuvvetin hepsi (elektromanyetizma, zayıf nükleer kuvvet, güçlü nükleer kuvvet ve kütle çekim kuvveti) aynı güçteydi, muhtemelen bu kuvvetler tek bir temel kuvvetin içinde birleşik yapıdadır. Bu dönem hakkında çok az şey biliniyor, bunun için farklı teoriler farklı senaryoları ortaya çıkarmıştır. Büyük Patlama kozmolojisi, bu dönemden önce yerçekimi tekilliliği olduğunu ön görür ama bu varsayım Genel görelilik kuramı temeline dayanır ve kuantum etkilerine göre muhtemelen geçerli olmayacaktır. Fizikçiler, sicim teorisi gibi Kuantum kütleçekimi, döngü kuantum kütleçekimi ve nedensel kümeler gibi öne sürülen teorilerin bu dönemi daha iyi anlamamıza yardımcı olacağını ümit etmekteler.

Büyük Birleşme Dönemi Büyük Patlama’dan sonra 10–43 ile 10–36 saniye arası[1]
Ana madde: Büyük birleşme dönemi
Evren Planck döneminden çıkıp genişlemeye ve soğumaya başlayınca yer çekimi kuvveti, diğer temel kuvvetler olan elektromanyetizm ile zayıf nükleer kuvvetten, yani gauge etkileşimlerinden ayrılarak farklılaşmaya başlamıştır. Hatta fizik, bu dönemde bu temel kuvvetlerin, dünyanın gözlenen güçlerini üretmeyi durduran Standart Model’in gauge grubunu da kapsayan çok daha büyük bir gruba dahil olduğu büyük birleşme ile açıklanabilir. Kaldı ki nükleer enerjinin zayıf nükleer kuvvetten kopmasıyla bu büyük birleşme de bozulmuştur. Bu durum, patlama ardından genişleme olur olmaz görülmüştür. Bazı teorilere göre de bu olay manyetik tekkutupları yaratmıştır. Güçlü etkileşim ve zayıf etkileşimin büyük birleşme kuramı, bu dönemde sadece Higgs bozonu parçacığının görülmesinin beklenebileceğini anlatır.